Wtmo verworpen: wat betekent dit voor ANBI’s?

07 juli 2026 door MijnANBI

De Wet transparantie en tegengaan ondermijning door maatschappelijke organisaties, kortweg Wtmo, is op 24 maart 2026 door de Eerste Kamer behandeld bij de stemmingen over wetsvoorstel 35.646. Het voorstel had gevolgen kunnen hebben voor stichtingen, verenigingen, kerkgenootschappen en andere maatschappelijke organisaties, waaronder veel ANBI’s. De kern: extra transparantie rond donaties en een bredere verplichting voor stichtingen om financiële stukken te deponeren bij het Handelsregister. (Eerste Kamer)

Voor ANBI-bestuurders is vooral belangrijk wat dit níet betekent. De verwerping van de Wtmo betekent niet dat transparantie minder belangrijk is geworden. De bestaande ANBI-verplichtingen blijven gewoon gelden. Denk aan de publicatieplicht, een actueel beleidsplan, een controleerbare administratie en duidelijke informatie over bestuur, beloning en financiën.

Wat wilde de Wtmo regelen?

Het wetsvoorstel was bedoeld om ongewenste buitenlandse beïnvloeding en ondermijning via maatschappelijke organisaties tegen te gaan. In het voorstel kregen onder meer burgemeesters, het Openbaar Ministerie en aangewezen overheidsinstanties de mogelijkheid om gericht navraag te doen naar buitenlandse giften aan maatschappelijke organisaties. Als een gift substantieel bleek, kon vervolgens ook informatie over de donateur worden gevraagd. (Eerste Kamer)

Daarnaast bevatte het voorstel een financiële verplichting voor stichtingen. Stichtingen zouden hun balans en staat van baten en lasten bij het Handelsregister moeten deponeren. Toezichts- en handhavingsinstanties zouden toegang krijgen tot deze stukken. Het doel daarvan was het tegengaan van financieel-economisch misbruik, zoals witwassen en terrorismefinanciering. (Eerste Kamer)

Voor veel maatschappelijke organisaties was dit een ingrijpend voorstel. Niet omdat transparantie onbelangrijk is, maar omdat het voorstel verder ging dan de bestaande ANBI-publicatieplicht en ook organisaties zou raken die nu niet onder dezelfde openbaarmakingsregels vallen.

De Eerste Kamer heeft het voorstel verworpen

Tijdens de stemming in de Eerste Kamer op 24 maart 2026 stond wetsvoorstel 35.646 op de agenda. Uit het verslag blijkt dat meerdere fracties zorgen hadden over uitvoerbaarheid, rechtszekerheid, regeldruk en de gevolgen voor het maatschappelijk middenveld. In de stemverklaringen werd onder meer gewezen op de vraag of een extra wet noodzakelijk en effectief was, en op het risico dat donateurs zouden worden afgeschrikt. (Eerste Kamer)

Ook Goede Doelen Nederland meldt dat het wetsvoorstel in maart 2026 door de Eerste Kamer is verworpen. De brancheorganisatie wijst daarbij op bezwaren rond grondrechten, privacy van donateurs en extra regeldruk voor maatschappelijke organisaties. (Goede Doelen Nederland)

Daarmee is de Wtmo in deze vorm van tafel. ANBI’s hoeven dus niet op basis van deze wet hun balans en staat van baten en lasten bij het Handelsregister te deponeren. Ook komt er op basis van dit verworpen voorstel geen nieuwe algemene bevoegdheid voor overheden om via de Wtmo donatiegegevens bij maatschappelijke organisaties op te vragen.

Wat blijft wél verplicht voor ANBI’s?

De bestaande ANBI-regels blijven onverminderd gelden. Een ANBI moet volgens de Belastingdienst onder meer volledig gericht zijn op het algemeen nut, met nagenoeg geheel van haar activiteiten het algemeen belang dienen, geen winstoogmerk hebben voor de algemeen-nutactiviteiten en voldoen aan integriteitseisen. Ook moet de instelling een actueel beleidsplan hebben, een redelijke verhouding tussen beheerkosten en bestedingen hanteren en voldoen aan administratieve verplichtingen. (Belastingdienst)

Daarnaast blijft de online publicatieplicht bestaan. De Belastingdienst noemt onder meer de volgende gegevens die een ANBI openbaar moet maken als geen verplicht standaardformulier wordt gebruikt:

• de naam van de instelling;
• het RSIN of fiscaal nummer;
• de contactgegevens;
• een duidelijke beschrijving van de doelstelling;
• de hoofdlijnen van het beleidsplan;
• de functies en namen van bestuurders;
• het beloningsbeleid;
• financiële informatie en verantwoording.

Meer informatie hierover staat op de pagina van de Belastingdienst over de ANBI-publicatieplicht.

Voor grote ANBI’s gelden aanvullende publicatieregels. De Belastingdienst heeft verschillende standaardformulieren, onder meer voor algemene ANBI’s, fondswervende instellingen, kerkgenootschappen, onderwijsinstellingen, vermogensfondsen, volkshuisvesting en zorginstellingen. Grote ANBI’s zijn verplicht om zo’n standaardformulier te gebruiken; kleinere ANBI’s mogen dat doen, maar hoeven dat niet. (Belastingdienst)

Verplicht, verstandig en optioneel

De verwarring rond de Wtmo laat zien dat ANBI-bestuurders onderscheid moeten maken tussen drie soorten acties.

Verplicht

Verplicht blijft dat de ANBI haar bestaande wettelijke verplichtingen nakomt. Dat betekent in de praktijk:

• houd de ANBI-publicatie online en actueel;
• zorg voor een actueel beleidsplan;
• publiceer de bestuurssamenstelling en het beloningsbeleid;
• publiceer de financiële verantwoording op tijd;
• zorg dat de administratie controleerbaar is;
• controleer of uw organisatie een groot-ANBI-formulier moet gebruiken.

Voor organisaties met een kalenderboekjaar is vooral de jaarlijkse actualisatie belangrijk. De publicatie over het afgelopen boekjaar moet binnen de daarvoor geldende termijn online staan. In de praktijk betekent dit vaak dat de financiële stukken, het activiteitenverslag en de overige gegevens vóór 1 juli moeten zijn bijgewerkt.

Verstandig

Het is verstandig om de discussie rond de Wtmo niet te zien als iets dat volledig voorbij is. De wet is verworpen, maar het achterliggende thema blijft actueel: transparantie over geldstromen, donateurs, bestuur en maatschappelijke invloed.

Een ANBI doet er daarom goed aan om intern vast te leggen hoe wordt omgegaan met grotere giften. Denk aan afspraken over:

• wie een grote gift beoordeelt voordat deze wordt geaccepteerd;
• welke gegevens van donateurs administratief worden vastgelegd;
• wanneer het bestuur wordt geïnformeerd;
• hoe wordt omgegaan met anonieme giften;
• welke risico’s kunnen spelen bij buitenlandse donaties;
• hoe wordt voorkomen dat een gift invloed geeft op het beleid van de stichting.

Dit is niet hetzelfde als een nieuwe wettelijke Wtmo-verplichting. Het is gewoon goed bestuur. Een ANBI moet kunnen uitleggen waar middelen vandaan komen en hoe deze worden besteed aan het algemeen nut.

Optioneel

Optioneel is om méér informatie openbaar te maken dan strikt verplicht is. Sommige ANBI’s kiezen ervoor om naast de verplichte gegevens ook projectrapportages, impactoverzichten, bestuursverslagen of een uitgebreid jaarverslag te publiceren.

Dat kan nuttig zijn, vooral bij fondsenwerving of grotere maatschappelijke projecten. Maar meer publiceren is niet altijd beter. Persoonsgegevens van donateurs, vrijwilligers of hulpontvangers horen niet onnodig openbaar te worden gemaakt. Transparantie moet samengaan met zorgvuldigheid.

Praktische gevolgen voor ANBI’s

Voor de meeste ANBI’s verandert er door de verwerping van de Wtmo op korte termijn niets in de dagelijkse verplichtingen. Er komt op basis van dit wetsvoorstel geen nieuwe algemene deponeringsplicht bij het Handelsregister voor stichtingen. De bestaande ANBI-publicatieplicht blijft de belangrijkste externe transparantieverplichting.

Toch is dit een goed moment om de eigen organisatie langs te lopen. Veel ANBI’s hebben hun gegevens wel ergens online staan, maar niet altijd volledig, actueel of goed vindbaar. Soms is het beleidsplan verouderd, ontbreken namen van bestuurders of staat alleen een samenvatting van de financiën online zonder duidelijke toelichting.

Een eenvoudige controle helpt:

1. Zoek uw eigen ANBI-publicatie alsof u een donateur bent.
2. Controleer of de pagina direct vindbaar is via menu of footer.
3. Vergelijk de gepubliceerde gegevens met de checklist van de Belastingdienst.
4. Controleer of het beleidsplan nog past bij de huidige activiteiten.
5. Werk de financiële verantwoording bij zodra het boekjaar is afgerond.
6. Leg intern vast wie verantwoordelijk is voor jaarlijkse actualisatie.

MijnANBI kan hierbij helpen door de verplichte gegevens overzichtelijk op één publicatiepagina te plaatsen. Dat is vooral praktisch voor kleinere stichtingen zonder eigen website of voor organisaties die hun ANBI-informatie niet verspreid over meerdere documenten willen beheren. Bekijk ook de ANBI-checklist, de uitleg over ANBI of de pagina om te starten met publiceren.

Veelgemaakte fouten

Een eerste fout is denken dat de verwerping van de Wtmo betekent dat financiële transparantie minder belangrijk is. Dat is niet zo. ANBI’s houden hun eigen publicatie- en administratieplicht.

Een tweede fout is alleen naar wetgeving kijken en niet naar vertrouwen. Donateurs kijken niet uitsluitend of een organisatie juridisch voldoet. Zij willen ook begrijpen wat de stichting doet, wie bestuurt en hoe geld wordt besteed.

Een derde fout is te veel informatie publiceren. Transparantie betekent niet dat alle interne stukken openbaar moeten. Publiceer wat verplicht is en wat verstandig is, maar bescherm persoonsgegevens en vertrouwelijke informatie.

Een vierde fout is de jaarlijkse actualisatie vergeten. Een ANBI-pagina die in 2023 correct was, kan in 2026 alsnog tekortschieten als bestuur, beleidsplan of financiële gegevens niet zijn bijgewerkt.

Checklist voor bestuurders

Controleer na de verwerping van de Wtmo in ieder geval het volgende:

• Staat de ANBI-publicatie volledig online?
• Is het beleidsplan actueel?
• Zijn namen en functies van bestuurders bijgewerkt?
• Is het beloningsbeleid duidelijk beschreven?
• Zijn de financiële gegevens over het laatste boekjaar gepubliceerd?
• Is duidelijk hoe de stichting omgaat met grotere giften?
• Is intern afgesproken wie de publicatie jaarlijks controleert?
• Is de informatie begrijpelijk voor donateurs, niet alleen voor de Belastingdienst?

Conclusie

De Wtmo is verworpen, maar het onderwerp transparantie blijft belangrijk voor ANBI’s. Er komt op basis van dit wetsvoorstel geen nieuwe deponeringsplicht voor stichtingen bij het Handelsregister en geen nieuwe algemene Wtmo-procedure voor het opvragen van donatiegegevens. De bestaande ANBI-verplichtingen blijven wel gewoon gelden.

Voor bestuurders is de praktische boodschap helder: wacht niet op nieuwe wetgeving om de basis op orde te brengen. Zorg voor een actuele publicatie, een helder beleidsplan, controleerbare financiën en duidelijke interne afspraken over donaties. Daarmee voldoet uw ANBI niet alleen beter aan de regels, maar versterkt u ook het vertrouwen van donateurs en andere betrokkenen.